خانه / مقالات / صنعت نشر کتاب در آسیا – قسمت آخر

صنعت نشر کتاب در آسیا – قسمت آخر

صنعت نشر کتاب در آسیا

قسمت آخر

صنایع اولیه چاپ

اولین شاخص صنعت نشر قوی وجود صنعت چاپ قوی است. شانگهای بعنوان یک مرکز تجاری، مرکز چاپ و نشر آسیا به زبان های انگلیسی و چینی نیز بشمار می آمد. بعد از آنکه گروه های مختلف حرفه ای و تجاری، آواره شدند تنها توانستند اندکی از ماشین آلات خویش را همراه خود ببرند. کمبود کاغذ مرغوب در دوران بعد از جنک در منطقه ای فقیر مانند آسیا یکی دیگر از موانع بازدارنده بشمار می آمد. همچنین کنار نهادن حروف سربی داغ و چاپ به شیوه لوح سازی و روی آوردن به فن آوری چاپ افست باعث گردید تا صاحبان چاپخانه های ضعیف آسیایی فلج شوند. اغلب آنها می بایست به مدت یک دهه یا بیشتر صبر می کردند تا قدرت خرید و یا یادگیری نحوه کار با فن آوریهای نوین را پیدا کنند. برخی از چاپخانه داران هنگ کنگی، هنوز استفاده از فنون قدیمی لوح سنگی را بخاطر می آورند.
در این میان فقط ژاپن توانست فن آوری مدرن چاچ را آنگونه که در اروپا و آمریکا توسعه یافته بود فرا بگیرد. ژاپنی ها بسرعت دانش حروفچینی سرد را توسعه دادند و مهارتهای آنها تا بدانجا افزایش یافت که توانستند آن را در قالب تجارت چاپ صادر کنند. در این راستا، هنگ کنگ و سنگاپور نیز از ژاپن تقلید نمودند و همان الگویی را دنبال کردند که ژاپن پایه گذاری کرده بود.1

با اینحال، در دهه ۶۰ چاپخانه داران ژاپنی، بواسطه هزینه های رو به افزایش نیروی کار و افزایش تقاضاهای داخلی، در تنگناهای شدیدی قرار گرفتند. گرچه آنها از صادرات محصولات چاپی خود به غرب دست بر نداشتند، زیرا آن را یکی از اشکال بسیر مهم تبلیغ مهارتهای خود می دانستند. به نظر آنها گسترش فعالیت هایشان بسوی آسیای جنوب شرقی، فرصتهای اقتصادی بیشتری را فرا روی آنها می نهاد. در این راستا، در چاپخانه بزرگ ژاپنی به نامهای توپون (Toppon) و دای نیپون (Dai Nippon) مهارتها و تجهیزات چاپ افست خویش را به هنگ کنگ معرفی کردند. در آن زمان، هنگ کنگ در حال تبدیل به یک مرکز تجاری و بانکداری بود که همچون شانگهای، چرخ فعالیتهای اقتصادی آن توسط بازارهای بزرگ آسیا و نیروی کار ارزان چینی ها که همچنان از چین سرازیر می شدند به حرکت در می آمد. ژاپنیها کارخانه های مدرن چاپ را در این کشور تاسیس نمود و به موازات آن صدها نفر از اپراتورهای چاپ را با آخرین و جدیدترین فن آوری چاپ آشنا نمودند.

توپون و دای نیپون هنوز هم دو شرکت چاپ بسیار بزرگ و بسیار با کیفیت در هنک کنگ می باشند. بسیاری از رقبای این شرکتها، کارمندان سابق آنهایند که با فنون جدید اشنایی پیدا کرده و آنها را فرا گرفته و سپس در فن آوریهای نوین سرمایه گذاری نموده و شخصا نسبت به راه اندازی کارخانه چاپ خود مبادرت ورزیده اند. هدف ژاپنیها از آمدن به هنک کنگ تنها چاپ کتب خود نبود، بلکه هدف دیگری را نیز دنبال می کردند که عبارت بود از تامین نیازهای محلی و تولید محصولات صادراتی، ناشران کتب انگلیسی زبان در هنگ کنگ، از اولین کسانی بودند که از فنون چاپ کتاب با کیفیت بالا استفاده نموده و خیلی زود کتبی را که با مهارت و با شیوه های صرفه جویانه تهیه کرده بودند به ناشران مادر در ژاپن عرضه نمودند.

هنگ کنگ در میان کشورهای آسیایی از بیشترین صادرات کالاهای چاپی برخوردار است. در سال ۱۹۹۰ ارزش کلی محصولات چاپی و انتشاراتی در این کشور بیش از ۵/۱ میلیارد دلار آمریکا بود. هنگ کنگ همچنان مترصد استفاده از دستاوردهای نوین در عرصه فن آوری چاپ است. این کشور در زمره نخستین کشورهایی بود که اسکن رنگی الکترونیکی را ارائه نمود و درحال حاضر، در زمینه نشر رومیزی و اشکال الکترونیکی چاپ، بسرعت در حال توسعه و پیشرفت قرار دارد. هنگ کنگ نیز همچون شانگهای در زمانهای قبل، به یکی از مراکز چاپ کتب انگلیسی زبان در آسیا و یک مرکز مهم چاپ کتب چینی زبان تبدیل شده است.

ژ اپنیها پس از کسب موفقیت در هنک کنگ در دهه ۷۰ فعالیتهای خود را در سنگاپور و سپس در اندونزی، مالزی، تایلند و کره جنوبی گسترش دادند. چاپخانه داران بومی در این کشورها، قبلا به برخی پیشرفتهای تکنولوژیکی دست یافته بودند. با این حال، نفوذ استانداردهای کیفی ژاپن در این کشورها سودمند واقع گردید. از آنجایی که چاپخانه داران کشورهای فوق در پی تصاحب جوایز تولید کتاب در سطوح بین المللی بودند و خریداران داخلی این کشورها نیز به دنبال کتابهای مرغوب، کیفیت چاپ در این کشورها رو به بهبودی گذاشت. امروزه، می توان کتب چهاررنگ با کیفیت بالا را که با دقت وبا شیوه های مقرون به صرفه، اسکن و چاپ شده اند در بسیاری از کشورهای آسیایی یافت.

سنگاپور با برخورداری از بودجه ای ۱۵/۱ میلیارد دلاری در بخش صنعت نشر خود درسال ۱۹۹۰ بعنوان یک مرکز عمده چاپ و نشر چندان از هنگ کنگ عقب نمانده است. سنگاپور، با برخورداری از جمعیتی معادل یک دوم جمعیت هنگ کنگ فرمول موفقیتی مشابه هنگ کنگ داشته است. ناشران آمریکایی کتب درسی، به بنیان گذاری چاپ صادراتی در سنگاپور کمک نمودند، اما موفقیت چاپچیان هنگ کنگی در چاپ صادراتی و توسعه خدمات مربوط به آن چه در اینجا و چه در سایر نقاط منطقه، مهمترین نقش را ایفا کرده است.

امروزه، هنگ کنگ از بزرگترین بازار بالقوه کتاب، یعنی چین برخوردار می باشد. اکنون برخی از کشورهای آسیایی دارای مراکزی در عرصه چاپ و نشراند که برای استیلای هنگ کنگ در این عرصه، تهدیدی جدی بشمار می ایند. اغلب این کشورها امیدوارند که الحاق مجدد هنک کنگ به جمهوری خلق چین در سال ۱۹۹۷، برای آنان منافعی را در پی داشته باشد.با این وجود پرواضح است که هریک از کشورهای آسیایی در جهت استقلال هرچه بیشتر خود تلاش کرده و خواهان آنند که صنعت نشر بومی در کشور خویش ایجاد نمایند. از اینرو، می توان چنین گفت که تعداد مراکز چاپ و نشر در آسیا رو به فزونی می باشد و تنها به یک مرکز محدود نخواهد بود.

در این میان کره جنوبی بدون اتکا و تاثیر پذیری از یک صنعت نشر انگلیسی زبان، نسبت به ایجاد صنعت نشر پویا اقدام نمود، صنعتی که در دهه ۸۰ از رشدی ۴۰۰ درصدی برخوردار گردید. اگرچه کره ایها نسبت به انجام این کار دیر اقدام نموده و به لحاظ نیروی کار متحمل هزینه های بالایی شدند اما از هیچگونه تلاشی در راه رقابت با سایر کشورهای آسیایی، در زمینه ارائه خدمات چاپی در سطوح بین المللی فروگذار نکردند. آنها از امتیازی منحصر به فرد برخوردار شدند که عبارت بود از کسب جایگاهی ارزشمند در بازار غیرقابل نفوذ ژاپن، بدون هیچگونه شک و تردیدی استانداردهای بالای کیی نزد ناشران ژاپنی، به کره ایها کمک نمود تا در زمینه کیفیت از شهرتی خاص برخوردار شوند. بندرت، یک چاپخانه دار هنک کنگی یا سنگاپوری موفق شده است همچون چاپخانه داران کره جنوبی به چاپ کتاب برای ژاپنی ها آنهم بطور منظم بپردازد. (حتی چاپخانه داران ژاپنی در هنگ کنگ و سنگاپور هم نتوانسته اند همقطاران خویش در ژاپن را متقاعد کنند که آنها نیز می توانند امور چاپی را با کیفیت مناسب برای ژاپن به انجام رسانند).2

کره جنوبی در زمینه تولید کاغذ روکش دار کتاب با قیمتهای مناسب در آسیا بعد از ژاپن قرار دارد. اما تعداد کارخانه هایی که بتوانند بصورت موثر با هنگ کنگ (که می تواند از نیروی کار همسایه اش چین برای برخی امور چاپی استفاده نماید) و سنگاپور (که بسرعت درحال روی آوردن به مالزی برای تامین نیروی کار است) رقابت کنند. بسیار اندک است. کره جنوبی نمی تواند برای تامین نیروی کار مورد نیاز خویش از کره شمالی استفاده کند و لذا بعنوان یک مرکز بین المللی چاپ احتمالا آینده ای محدود خواهد داشت.

تایوان در زمینه صادرات چاپ، با مشکلات فراوانی مواجه بوده است. اگر چه تایوان از نظر ذخایر رسمی، غنی ترین کشور جهان بشمار می آید، اما صنعت چاپ آن، از نظر کیفیت، بعد از سه کشور ژاپن، سنگاپور و هنگ کنگ قرار دارد که علت این امر را می توان تاحددی به وجود صنعت ملی و حمایت شده کاغذ در این کشور نسبت داد. این امر باعث شده که به واردات کاغذ، مالیات تعلق گرفته کیفیت کاغذ داخلی در حدی پایین قرار بگیرد و قیمت آن روبه افزایش بگذارد. همچنین تایوان از نفو استانداردهای کیفی ژاپن بهره مند نبوده است بگونه ای که کتب چاپ شده در تایوان، تا قبل از سال۱۹۹۰ بندرت استانداردهای بین المللی را برآورده می نمود. اگرچه کیفیت (هم در زمینه و هم در زمینه کاغذ) در تایوان رو به بهبودی گذارده است، اما هزینه زندگی در این کشور در حال حاضر رو به افزایش می باشد. احتمال مطرح شدن تایوان به عنوان یک مرکز چاپ صادراتی بسیار پایین است. جمهوری خلق چین، مالزی، تایلند و اندونزی از جمله کشورهایی هستند که پیش بینی می شود موج آتی در تهیه و تولید چاپگرهای تولید کتب با کیفیت مناسب با قیمتهای رقابتی را تشکیل دهند.

نشر و کپی رایت

آینده صنعت نشر در آسیا در نشر بومی نهفته است نه در چاپ صادراتی، گرچه این مقوله نیز در جای خود بسیار حایز اهمیت است. انجام امور چاپی در داخل با استفاده از فن آوریهای الکترونیکی جدید آسانتر ارزانتر و سریعتر شده است. از سوی دیگر ناشران می توانند به جای آنکه اطلاعات خود را ازطریق کاغذ منتقل کنند آن را بصورت مستقیم و با استفاده از کامپیوتر منتقل نمایند. این روند اکنون در همه جهان گسترش یافته است.

توافقنامه های بین المللی کپی رایت، که اخیرا تقویت نیز شده اند، در برخی از کشورهای آسیایی تاکنون بعنوان بهترین و مهمترین عامل ترقی صنعت نشر محلی بوده اند و این درحالی است که حمایت از کپی رایت، نیازمند توافقنامه های محکمتر و معتبر تر می باشد.

تایوان، هنگ کنگ، کره جنوبی و سنگاپور، از جمله کشورهایی بوده اند که وقوع دزدی انتشاراتی در آنها فراوان بوده است. توانایی این کشورها در تامین نیاز داخلی به کتب خارجی ترجمه شده محرومیت دارندگان کپی رایت از این بازارها و یاس و دلسردی نویسندگان و هنرمندان داخلی را که نمی توانستند در برابر آثار وارداتی رایگان رقابت نمایند، باعث گردید.

این چهار کشور درحال حاضر، در سطوح ملی و بین المللی، نگرشی جدی نسبت به کپی رایت اتخاذ کرده اند. در دو سال گذشته ناشران تایوانی و کره جنوبی که محصولات خود را در دو بازار بسیار بزرگ عرضه می کنند به مشتریان همیشگی ناشران خارجی جهت خرید حق ترجمه آثار آنها تبدیل شده اند. اگر چه خریدهای آنان به ارقام چند میلیون دلاری خریداران ژاپنی نمی رسد. اما در فاصله ای بسیار کوتاه از هیچ به یک میلیون دلار رسیده است.

درحال حاضر، هنگ کنگ بعنوان یک مرکز معتبر انتشاراتی، روابط مناسبی را با ناشران چینی ایجاد کرده است و بسیاری از ناشران بین المللی از قبیل والت دیسنی (Walt Disney) و رزدرز و ایجست (Reader’s Digest) که در هنگ کنگ قرار دارند امیدوارانه دنبال بازار پین هستند. در حال حاضر هنگ کنگ و سنگاپور حرفه نشر را در ابعاد جهانی انجام می دهند. ورلدساینتیفیک پابلیشینگ (World Scientific publishing) در سنگاپور نخستین ناشر علمی موفق در سطح جهان است که خارج از اروپا، آمریکا و ژاپن واقع شده است.

چنانچه کپی رایت را به عنوان عاملی در جهت این رونق و پویایی کشورهای فوق الذکر در صنعت نشر نپذیرفته بودیم اینک مجبور نبودیم به نمونه ای مایوس کننده چون فیلیپین اشاره نماییم. این کشور که نخستین کشوری بود که پس از جنگ جهانی دوم بسوی دستیابی به رونق اقتصادی گام برداشت اکنون بدلایل گوناگون از همسایگان آسیایی خویش عقب مانده است. صرفنظر از کشورهای هند و چین، که در اثر جنگ تخریب و ویران شده اند فیلیپین تنها کشور بزرگ در آسیای جنوب شرقی است که هنوز برای رسیدن به حداقل تامین اقتصادی برای مردمانش تلاش می کند. اقتصاد و صنعت نشر داخلی فیلیپین با انواع مشکلات و مسایل سیاسی مواجهند ولی با اینحال این کشور بالاترین نرخ سواد و تحصیل در مقطع دانشگاه را در میان کشورهای آسیایی دارد.

دولت فیلیپین می تواند هرگونه کتابی را که برای دانشجویان کشور مهم تشخیص دهد، تجدید چاپ و در قبال استفاده از مواد اولیه و امکانات ناشران مبالغ ناچیزی به آنها پرداخت نماید. اغلب ناشران کتب درسی اظهار می دارند که درآمد سالیانه آنها از محل چنین فعالیتهایی بهای بلیط هواپیمای آنها را برای رفتن به مانیل جهت دریافت دستمزد خویش کفایت نمی کند.اگرچه این مساله باعث شده است که مردم فیلیپین با صرف هزینه ای اندک بتوانند به علوم و دانش روز دسترسی یابند و هرچند که ۲۸ درصد از جمعیت فیلیپین از تحصیلات دانشگاهی برخوردارند لیکن اقتصاد و صنعت نشر این کشور، از جایگاه ثابت و پایداری برخوردار نمی باشند.

در حالیکه در چند هزار سال گذشته، احترام به کتاب و فراگیری دانش در نزد کشورهای آسیایی، از منزلت و جایگاهی خاص برخوردار بوده است، این ارزشها در آنجاهایی بیشترین سوددهی را داشته اند که ارزشهای سنتی با تجارت نوین جهانی و اصول اقتصادی تجارت آزاد، از جمله احترام نسبت به قوانین کپی رایت و حقوق معنوی ادغام شده و همگام با آنها رشد و بالندگی داشته اند.

از آنجایی که کشورهای آسیایی، به رابطه بین صنعت نشر و شکوفایی اقتصادی پی برده اند؛ از صنایع خصوصی چاپ و نشر در کشورهای خویش رسما حمایت می کنند. درحال حاضر سیاستهای توسعه کتاب در کشورهایی چون ژاپن، سنگاپور، اندونزی، تایلند و پاکستان، بنگلادش و مالزی اجرا می شود. طرح توسعه کتاب که بطور قابل ملاحظه ای از سوی یونسکو مورد تشویق و حمایت قرار گرفته درحال حاضر در اغلب کشورهای در حال توسعه جهان به موضوعی مهم و کلیدی تبدیل شده است. یک اقتصاد آزاد یک صنعت چاپ کارآمد و توجه خاص به مساله کپی رایت می توانند دست به دست هم داده و صنعت نشری با ثبات و ماندگار را بوجود آورند. به نظر می رسد که رشد کنونی در چاپ و نشر آسیا همچنان به نحوی مطلوب ادامه داشته باشد و در قرن بعدی نیز شاهد این روند باشیم.

اینگونه به نظر می رسد که جمهوی خلق چین در میان هفده کشور حوزه اقیانوس آرام، اولین مجری سیاست های توسعه کتاب باشد این کشور در زمره کشورهایی است که اقتصادشان بسرعت در حال رشد و ترقی می باشد. درخصوص کشورهایی که رشد اقتصادی آنها کند خواهد شد می توان به ژاپن، ایالات متحده، نیوزلیند، کانادا واسترالیا اشاره نمود. ناشران غربی مجبورند برای تداوم رشد و پیشرفت خویش به کشورهای آسیایی چشم بدوزند. لیکن آنها در کشورهای آسیایی با صنعت نشری پویا و متفاوت مواجه خواهند شد. از نمایشگاه های بین المللی کتاب که همه ساله در کشورهای آسیایی برپا می شود چنین بر می آید که نرخ تبادل افکار و اطلاعات و میزان حمایت از کپی رایت در آسیا رو به افزایش گذارده است.

نمایشگاه های کتاب

هیچ چیز نمی تواند تحولات روبه رشد نشر کتاب در آسیا را بهتر از نمایشگاه های کتاب نشان دهد. این نمایشگاه ها در تمام طول سال برگزار شده و بشدت رنگ و بوی آسیایی و بین المللی دارند.

تاکنون پرسابقه ترین و موفقترین نمایشگاه کتاب، نمایشگاه سالیانه کتاب سنگاپور بوده است که در سپتامبر هر سال بمدت ۱۰ روز برگزار می گردد. بیست و پنجمین نمایشگاه سالیانه کتاب سنگاپور در سال ۱۹۹۲ برگزار گردید و ۲۹/۱ میلیون نفر از آن بازدید کردند. این تعداد در مجموع، معادل بیش از سه میلیون دلار آمریکا کتاب خریداری کردند. بیش از دو هزار ناشر آسیایی، و خارجی، کتب خویش را در این نمایشگاه عرضه کرده بودند و یک ششم فروش صورت گرفته به عناوین داخلی مربوط می شد. به گفته مدیر این نمایشگاه، ان تی اس چپرا (N.T.S. Chopra) این آمار و ارقام تا آن زمان بی سابقه بوده است.

اگر چه در مقایسه با آمار وارقام مربوط به نمایشگاه کتاب فرانکفورت و یا صنعت چاپ و نشر ۶۰ میلیارد دلاری ژاپن، آمارهای فوق بسیار ناچیز بنظر می رسد اما موفقیت نمایشگاه سنگاپور باعث گردیده است تا کشورهای دیگر نیز با اشتیاق، نمایشگاه های مشابهی را برپا نمایند. بعنوان مثال، نمایشگاه های کتاب مالزی و اندونزی، که در ماه های ژانویه و اوت برگزار می شوند، از الگوی نمایشگاه سنگاپور پیروی می کنند. اگرچه این دو نمایشگاه، بیشتر رویدادهایی ملی بشمار می آیند اما رنگ و بوی بین المللی و کیفیت کتب داخلی در آنها بسرعت در حال افزایش است. بعنوان نمونه در نمایشگاه بین المللی کتاب انجمن ناشران اندونزی (IKAPI) که در جاکارتا برگزار گردید، ۸/۱ ناشر داخلی و ۱۰ ناشر خارجی ( با ارائه ۱۹۰۰ عنوان کتاب) شرکت نمودند. آمار کتب اندونزیاییها در این نمایشگاه ۱۳۴۰۰ عنوان بود. نمایشگاه بین المللی کتاب هنگ کنگ نیز از الگوی سنگاپور تبعیت کرده است.این نمایشگاه، اساسا به محلی برای عرضه کتاب بصورت خرده فروشی تبدیل شده و بسرعت و بطور قابل ملاحظه ای رشد و توسعه پیدا کرده است. سومین نمایشگاه بین المللی کتاب هنگ کنگ در ژوئیه ۱۹۹۲ برگزار گردید و بیش از ۳۰۰ شرکت و ۲۵۰ هزار نفر از آن بازدید کرده و در مجموع، ۵/۲ میلیون دلار آمریکا کتاب خریداری نمودند. چهارمین نمایشگاه بین المللی کتاب هنگ کنگ، همایشی تجاری را در مورد کپی رایت که برای نشریه زبان چینی، موضوعی اساسی است برگزار خواهد نمود.

3

آنچه که در آینده منطقه آسیا حائز اهمیت است نمایشگاه بین المللی دوسالانه کتاب پکن و نمایشگاه بین المللی دو سالانه کتاب تایپه می باشد. شایان ذکر است که نمایشگاه پکن در اوایل سپتامبر هر سال بزگرار گردید. این نمایشگاه بسرعت به محل فروش حق چاپ آثار بدل شده و بازارهایی مهم و قابل ملاحظه پیدا نموده اند. در چهارمین نمایشگاه بین المللی کتاب پکن، که در تاریخ دوم تا هفتم سپتامبر ۱۹۹۲ برگزار گردید ۱۱۰۰ ناشر از ۳۵ کشور، ۸۵ هزار عنوان کتاب را به نمایشگاه گذاردند.، از نقطه نظر تجاری، این نمایشگاه تا آن تاریخ موفق ترین نمایشگاه کتاب پکن بشمار می رفت. بنابر آمارگیری انجام شده از سوی انتشارات، سیتیک (Citic) در این نمایشگاه ۷۲۰ ناشر خارجی شرکت داشتند که ۲۲۰ مورد از آنها ناشران ژاپنی بودند. در این نمایشگاه مجموع سفارشات دوبرابر آمار به ثبت رسیده در نمایشگاه قبلی بودند. ارزش پولی کتب خریداری شده در این نمایشگاه، بشرح ذیل بوده است:

کتب آمریکایی، ۸۶۰ هزار دلار آمریکا، کتب بریتانیایی، ۴۷۰ هزار دلار آمریکا کتب ژاپنی، ۲۶۰ هزار دلار آمریکا، و کتب چینی زبان تایوان، هنگ کنگ و ماکائو ۱۶۰ هزار دلار آمریکا. چین که قبلا متعهد شده بود کنوانسیون برن (Berne Convantion) را به امضاء برساند این مهم را در پانزدهم اکتبر ۱۹۹۲ به انجام رسانید. بنابراین ناشران چینی برای نخستین بار در این نمایشگاه نسبت به خرید حقوق آثار خارجی و حمایت از ترجمه آثار خویش در خارج، علاقه نشان دادند. در خلال این نمایشگاه اولین سمپوزیوم بین المللی کپی رایت ژاپن ـ چین برگزار و با موفقیتی چشمگیر مواجه گردید. برگزاری اینگونه همایشها در آینده نیز پیش بینی شده است. ناشران چینی روز به روز به مرزهای استقلال نزدیکتر می شوند. امروزه آنها بیشتر از گذشته می توانند آنچه را که تمایل دارند به چاپ برسانند اما درعین حال کمکهای دولتی به آنها کاهش یافته است دولت تبدیل پذیری ارز در توافقنامه های مربوط به خرید و فروش حق چاپ آثار را تضمین ننموده است. از اینرو، ناشران بین المللی و دلالان حق چاپ آثار، باید بدنبال یافتن راههایی برای انجام پرداختها به پول رایج چین باشند.

آینده صنعت نشر تایوان و نقش آن در عرصه نشر به زبان چینی، در حال حاضر و در مقایسه با چند سال پیش، شفافتر شده است. بطور حتم، تایوان در عصره نشر بین المللی آسیا در دهه ۹۰ یکی از بزرگترین پدیده خواهد بود. نمایشگاه بین المللی کتاب تایپه در سال ۱۹۹۲ این گفته را به اثبات می رساند. این نمایشگاه به لحاظ میزان مشارکت بین المللی و میزان خرید و فروش حقوق آثار موفق ترین نمایشگاهی بوده است که تاکنون در آسیا برگزار شده است. درحال حاضر تایوان از پایدارترین و ماندگارترین بازار داخلی برخوردار می باشد. این موضوع برای بسیاری از ناشران و حتی ناشران کشورهایی مانند ژاپن که تایوان نمی تواند از حق کپی رایت آثار آنها حمایت نماید کاملا آشکار است.

کره جنوبی در زمینه خرید و فروش حق چاپ آثار و بین المللی سازی، یکی دیگر از بازارهای درحال رشد بشمار می آید. اگرچه نمایشگاه های بین المللی کتاب این کشور بیشتر رنگ و بوی ملی دارند. با این وجود پکن با برخورداری از زبان مشترک و جمعیت فراوان در زمینه پتانسیل بازار کتاب برهمه کشورهای منطقه سایه افکنده است. در نمایشگاه کتاب سال ۱۹۹۲ پکن یکصد هزارنسخه کتاب بفروش رسید. در این نمایشگاه ۷۰۰ ناشر بین المللی شرکت داشتند و در مجموع ۶۰ هزار نفر از نمایشگاه دیدن کردند. از همه مهمتر گزارش شد که در این نمایشگاه در مورد خرید و فروش حق چاپ آثار قراردادهایی ۶ رقمی نیز انعقاد شده است. ناشران کهنه کار آسیایی مانند ویلی شن (Willie Shen) در انتشارات لانگمن در هنگ کنگ به آینده چاپ و نشر در چین بسیار امیدوار بوده و به آن خوشبین هستند. شن اظهار می دارد که ارز نسبتا زیادی در چین در دسترس می باشد و در مقایسه با آنچه که در گذشته شاهد بوده ایم تعهد به قوانین کپی رایت نیز بسیار افزایش یافته است.

رهبری ایجاد پیوندهای متقابل در منطقه آسیا، برعهده چه کشوری خواهد بود. احتمال می رود که ژاپن این نقش را برعهده گیرد. با توجه به قدرت صنعت نشر ژاپن در منطقه و منحصر به فرد بودن زبان و فرهنگ این کشور، نمایشگاه کتاب ژاپن تا سال ۱۹۹۲ در حدود یک رویداد داخلی بشمار می آمد. اولین نمایشگاه بین المللی کتاب توکیو که از سوی انجمن ناشران کتاب ژاپن بشدت حمایت می شد، نخستین تلاشی بود که طی آن بر چهره سنتی رویدادهای ملی، پوششی بین المللی گذاشته شد. در این نمایشگاه نمایندگانی از ده کشور آسیایی دعوت شده بودند، ضمن آنکه ناشران دیگری نیز برای عرضه محصولات خویش مبادرت به خرید برخی از غرفه های این نمایشگاه نموده بودند که مجموع این غرفه های خریداری شده به ۱۵۰ غرفه می رسید. این نخستین بار بود که ناشران خارجی در پی عقد قراردادهایی برای خرید و فروش حق تجدید چاپ آثار، در نمایشگاه توکیو بودند.

اگر چه ژاپنیها اعتراف می کنند که آنها به آهستگی در جهت بین المللی نمودن نمایشگاه کتاب خویش گام بر می دارند اما از نیاز منطقه به یک نمایشگاه مرکزی آسیایی که بتوان درآن به مبادله حق چاپ آثار پرداخت نیز کاملا آگاهند. بنظر می رسد آنها در سال ۱۹۹۴ یک نمایشگاه کاملا بین المللی را جهت خرید و فروش حق چاپ آثار برپا خواهند نمود. باید منتظر ماند و دید که آیا ژاپن، که در سال ۱۹۹۱ ۴۰.۰۰۰ عنوان جدید را تولید نمود، می تواند هدایت کننده و الهام بخش برپایی نمایشگاهی به منظور داد و ستد حق چاپ آثار ـ حق در سطح منطقه، باشد یا خیر. یکی از گامهای مهمی که توسط آنان برداشته شد سمپوزیوم سال ۱۹۹۲ با موضوع پیشرفت در چاپ و نشر اسیا ازطریق همکاری بود. تشکیل انجمن ناشران آسیا و اقیانوس آرام (Asian and pacific publishers Asso citation) را می توان پیامد مثبت این سمپوزیوم دانست.

شوراهای ملی کتاب و کپی رایت

شورای ملی کتاب مالزی (National Book council of Malaysia) در سال ۱۹۹۲ نخستین سیاستگذاری را در زمینه کتب ملی انجام داد و بدین ترتیب گامی بزرگ در جهت به رسمیت شناخته شدن نشر کتاب بعنوان یکی از عناصر اصلی یک اقتصاد سالم و قدرتمند، برداشت. مالزیاییها قصد دارند که تا سال ۲۰۲۰ یک انجمن کتاب و کتابخوانی ایجاد کرده و مرکزی را نیز برای ثبت کپی رایت دایر نمایند. تاسیس اتاق تهاتر و نیز فراهم نمودن زمینه اعمال قوانین کپی رایت، از دیگر اهداف آنها بشمار می آید. ناشران اندنزیایی نیز پیشنهاد مشابهی را برای کشور خود ارائه داده اند و انتظار می رود که ناشران تایلندی و فیلیپین نیز همین روند را در پیش بگیرند. به نقل انجمن ملی کتاب مالزی قانون کپی رایت تا بحال به نحوی قاطع در مالزی به اجرا در نیامده و همین امر باعث شده است که خلاقیت نویسندگان داخلی رو به نابودی گراید. مادامی کشور نتواند کتابهایی را برای برآوردن نیازهای جامعه تولید نماید مجبور خواهد شد که همواره برای پر کردن خلا موجود، به کتب وارداتی وابسته باشد. حتی ناشران فیلیپینی نیز اشتباهات خود را دریافته اند: عدم تبیین سیاستگذاری خاص در زمینه کپی رایت، شانس ناشران را جهت نیل به موفقیت تقلیل می بخشد. در همه نقاط آسیا، دولتها این پیام را دریافته اند که : یک اقتصاد قدرتمند به صنعت نشری قدرتمند نیازمند است و صنعت نشر قدرتمند، مستلزم وجود قوانین کپی رایت قدرتمند، در ابعاد ملی و بین المللی می باشد.

صنعت نشر کتاب در آسیا قسمت آخر صنایع اولیه چاپ اولین شاخص صنعت نشر قوی وجود صنعت چاپ قوی است. شانگهای بعنوان یک مرکز تجاری، مرکز چاپ و نشر آسیا به زبان های انگلیسی و چینی نیز بشمار می آمد. بعد از آنکه گروه های مختلف حرفه ای و تجاری، آواره شدند تنها توانستند اندکی از ماشین آلات خویش را همراه خود ببرند. کمبود کاغذ مرغوب در دوران بعد از جنک در منطقه ای فقیر مانند آسیا یکی دیگر از موانع بازدارنده بشمار می آمد. همچنین کنار نهادن حروف سربی داغ و چاپ به شیوه لوح سازی و…

نقد و بررسی

امتیاز کاربر: 4.7 ( 1 آراء)
0

درباره ی وحید