خانه / کتاب / چاپ شده / کتاب و نشر در فرانسه
کی‌کیه در ایران!

کتاب و نشر در فرانسه

در فرانسه حدود ۲۰،۰۰۰ مکان برای فروش کتاب وجود دارد. طبق طبقه بندی های صنف ناشران فرانسه، کتاب از سه طریق عمده در دسترس خوانندگان قرار می گیرد:

۱- کتابفروشی های مستقل یا غیر زنجیره ای که اغلب در شهرها قرار دارند.
طبق آمار صنف ناشران، در فرانسه حدود ۲۵۰۰ کتاب فروشی مستقل وجود دارد.

۲- کتابفروشی های بزرگ زنجیره ای ازجمله “فنک” (FNAC) که به تعریف خودش بزرگترین کتابفروشی فرانسه است با ۹۰ شعبه در سطح آن کشور. بزرگترین “فنک” در مرکز پاریس دارای صد و سی هزار عنوان کتاب است (مثال ایرانی اش، در مقیاس کوچک تر، شعبه های شهرکتاب هستند)

۳- پیشخوان ها یابخش های مخصوص فروش کتاب که در سوپرمارکت ها و روزنامه فروشی ها و یا موزه ها و سینماها عناوین محدودی از تولیدات ناشران را عرضه می کنند. حدود ۱۲،۰۰۰ از این مراکز در سطح فرانسه وجود دارد.

این سه گروه از عرضه کنندگان کتاب، خود به کتاب فروشی سطح یک، سطح دو یا سطح سه طبقه بندی می شوند. این طبقه بندی به خوبی و بدی یا به کیفیت کار فروشندگان مربوط نمی شود، بلکه از سوی پخش کنندگان و صرفاً به لحاظ تعداد عنوان های موجود و نوع و میزان سفارش شان در یکی از این طبقه بندی ها قرار می گیرند.

اصطلاح کتاب فروشی سطح یک، از سوی پخش کننده به کتاب فروشانی اطلاق می شود که به زبان خودمانی حرفه ای هستند و بین شصت تا هفتاد درصد فروش ناشر را رقم می زنند. همین کتاب فروشی ها هستند که به طور مرتب با بازاریاب های ناشران و پخش کنندگان در تماس هستند و قدرت مذاکره دارند و می توانند برای دریافت تخفیف بیشتر چانه بزنند. همه عناوین تازه به کتاب فروشی های سطح یک معرفی می شود و همه بازاریاب ها با آنها در ارتباط هستند.

اما کتاب فروشان سطح دو، اغلب کوچکترند و محدودتر، و گاه یا “نیمه حرفه ای” هستند و یا بسیار تخصصی (مثل کتاب فروشی های موزه ها). تنها برخی از ناشران و پخش کنندگان، از طریق بازاریاب های شان، با آنها ارتباط مستقیم دارند. ولی میزان سفارش شان محدودتر است و شرایطی که پخش کننده برایشان قائل می شود هم محدودتر. ازاین رو کتاب فروش در انتخاب، استقلال کمتری دارد و تقریباً چانه زنی به ندرت انجام می شود.

کتاب فروشی های سطح سه که در بالا پیشخوان ها یا بخش های فروش کتاب خواندیم عبارت اند از قفسه های مخصوص کتاب که در سوپرمارکت ها یا داروخانه ها یا روزنامه فروشی ها تعبیه شده اند؛ معمولاً کتاب فروش هم ندارند و فقط کسی کتاب ها را از داخل کارتن یا جعبه در آن ها جا می دهد. از این رو، نه بازاریاب ها را ملاقات می کنند نه فروشندگان شان مجاز به سفارش دادن کتاب هستند. پخش کننده ای که با این مکان ها در تماس است، به فراخور حال و نوع مشتری این مکان ها عناوینی را به تعدادی که خودش صلاح می داند برایشان می فرستد.

از لحظه ای که تاریخ نشر کتابی مشخص می شود تا روزی که به روی میز کتاب فروشی برسد، کتاب چندین بار دست به دست می شود. چرخه کتاب مسیری است که موجب می شود اثر نویسنده برای خواننده قابل دسترسی گردد. هرچه این چرخه حرفه ای تر کار کند، تولید کتاب سالم تر و عرضه آن معقول تر خواهد بود.

لازم به ذکر است که کتاب در فرانسه قیمت واحد دارد. به عبارت دیگر، مطابق قانون، همه مکان های عرضه کتاب موظف هستند کتاب را به قیمت درج شده بر پشت جلد به فروش برسانند. جز سقف پنج درصد تخفیف قانونی و
در مواردی استثنایی مانند حراج های سالانه، کتابفروش اجازه ندارد کتابی را ارزانتر یا گرانتر از مبلغ ثبت شده در پشت جلد به مشتری بفروشد. مبلغ پشت جلد توسط ناشر تعیین می شود (برای مثال ۲۰ یورو)، و بعد از مذاکره با کتاب فروش، کتاب را به قیمتی که مورد توافق هر دو است به او می فروشد (مثلاً ۱۳ یورو). در این مذاکره طبیعتاً هردو طرف به مصالح خود فکر می کنند،اما بنابر عرف، معمولاً ۳۵% متعلق به کتابفروش است. البته کتاب فروشی های زنجیره ای بزرگ که اغلب تعداد زیادی کتاب سفارش می دهند (و مشتری های خوش حساب و مورد علاقه ناشران و پخش کنندگان هستند) می توانند تا سقف ۴۰% هم تخفیف بگیرند.

نمودار زیر شمای کلّی چرخه قیمت کتاب را در فرانسه ارائه می دهد، با نگاهی به
تقسیم بندی قیمت فروش یک کتاب (مثال، کتابی با قیمت پشت جلد ۲۰ یورو) :
نویسنده، ۸ تا ۱۰ % = حدود ۲یورو
چاپخانه ۱۰% = ۲ یورو
ناشر ۲۰% = ۴ یورو
پخش کننده ۲۰% = ۴ یورو
کتاب فروش ۳۵% = ۷ یورو
دولت (مالیات) ۵،۵% = ۱ یورو

به این ترتیب عوامل اصلی چرخه کتاب عبارت اند از: نویسنده، ناشر، چاپخانه، پخش کننده، بازاریابی، توزیع، کتاب فروشی. معمولاً ناشناس ترین بازیگران این مسیر، پخش کنندگان هستند که رابط بین ناشرند و کتاب فروش.

 

در فرانسه هم مثل ایران خودمان ناشر کم نیست. به طور رسمی حدود ۴،۰۰۰ ناشر در این کشور وجود دارد و مجموع شان حدود ۶۶،۰۰۰ عنوان کتاب به بازار عرضه می کنند. اما از این میان، حدود ۱،۰۰۰ ناشر فعال اند و بنابر آخرین آمار هفته نامه تخصصی کتاب، تنها ۱۹۷ تای آن ها در طبقه بندی حرفه ای ناشران فعال فرانسه قرار می گیرند.

این ناشران، اعم از ناشران متعلق به گروه انتشاراتی یا ناشران مستقل که بخش اعظم تولید و فروش و سودآوری کتاب را در اختیار دارند به طور عمده توسط پنج شرکت بزرگ پخش و توزیع پشتیبانی می شوند. هر کدام از این پنج گروه کتاب های حدود پنجاه تا صد و بیست ناشر را توزیع و پخش می کنند. معمولاً ناشر است که پخش کننده را انتخاب می کند ولی پخش کننده هم می تواند پیشنهاد ناشر را بپذیرد یا رد کند. طبیعتاً هرچه ناشر کوچکتر و به زبان خودمانی “کم جان”تر باشد، ناز پخش کننده برایش بیشتر است. اما ناشر کوچک هم میداند که با پخش کننده بزرگ حرفه ای، شانس این که سری میان سرها پیدا کند و کتابش در تعداد بیشتری از کتاب فروشی ها روی میز قرار بگیرد، بیشتر است.
شرکت پخش است که میزان فروش عناوین عرضه شده به بازار را در اختیار ناشر قرار می دهد، و اطلاعات پخش کنندگان هم از ارقامی به دست می آید که از کتاب فروشان دریافت می کنند. کتاب فروش هم نمی تواند پنهان کاری کند، چون رد هر کتابی که خریده در فاکتور شرکت پخش کننده ثبت شده و برای هر کتابی که فروخته پنج ونیم درصد به دولت مالیات پرداخته است (در نتیجه احتمال دستکاری در حساب ها کم است، اگر چه همیشه همه چیز ممکن است). به این ترتیب، بر اساس توافق بین ناشر و پخش کننده و کتاب فروش، پخش کننده است که از میزان فروش کتاب های توزیع شده آگاه است.

همان طور که در پیش تر آمد، و طبق مطالعه ای که توسط اتحادیه کتابفروشان فرانسه صورت گرفته، طی ده سال اخیر پنج گروه اصلی هستند که امر فروش کتاب را بر عهده دارند و هرکدام در فروش این کالا در بازار کتاب سهم دارد. این پنج گروه عبارت اند از: کتابفروشان مستقل (سطح یک و دو)، پیشخوان های عرضه کتاب، کتابفروشی های زنجیره ای، کتابفروشی های اینترنتی، و بالاخره انجمنها و مؤسساتی که اغلب به صورت دوره ای یا به مناسبت های مختلف در زمینه فروش کتاب ایفای نقش می کنند.

نمودار بالا سهم هریک از این پنج گروه را در فروش کتاب هایی که توسط توزیع کننده به دست شان رسیده، نشان می دهد. به عبارت دیگر، از هر صد کتابی که پخش کننده فروخته، حدود ۴۰ نسخه توسط کتابفروشی های زنجیره ای به فروش رسیده، ۱۷ نسخه به لطف کتابفروشان مستقل به فروش رفته، ۱۶ نسخه توسط پیشخوان های عرضه کتاب (در ایستگاه های مترو و قطار، فرودگاه ها، فروشگاه های بزرگ لباس یا مواد غذایی)، همین میزان توسط مؤسسات یا انجمن ها، و حدود ۱۰ درصد از طریق کتابفروشی های مجازی یا اینترنتی به خریداران عرضه شده است.

 

 

نقل از "جهان کتاب"، سال بیست و دوم، شماره ۸، آبان ۱۳۹۶
چرخه کتاب در فرانسه
نویسنده مقاله : نسیم وهابی
مشاوره دریافت انواع استانداردهای جهان

درباره ی علی مهدوی زاده

مطلب پیشنهادی

بهترین ها : خانواده

بهترین ها : خانواده بهترین ها : خانواده بر اساس بخشی از کتاب “Bottom line …